سعدآباد

مجموعه تاریخی فرهنگی سعدآباد

یکی از آثار تاریخی مهم شهر تهران مجموعه سعدآباد است که از شمال با کوههای البرز, از مشرق با گلابدره, از مغرب با ولنجک و از جنوب با تجریش همسایگی دارد, در زمان قاجار, محل استقرار و سکونت تابستانی شاهان این سلسله بوده است.

این مجموعه دارای حدود ۱۸۰ هکتار جنگل طبیعی، چشمه‌سارها، قنات‌ها، باغستان‌ها، گلخانه‌ها و خیابان است.

تلاش داریم در چندین مطلب شما را با این جاذبه تاریخی فرهنگی تفریحی شهر تهران  در مجله آی ژینا آشنا کنیم

مجموعه سعدآباد، چهار دوره تاریخی قاجاریه، پهلوی اول و پهلوی دوم و پس از انقلاب ایران را سپری کرده است. این شهرک سلطنتی در دوره قاجار بنا شد و سکونت‌گاه تابستانی (ییلاق) شاهان این سلسله بوده است.

پس از کودتای 1299, در وسعتی تازه و الحاق باغ های مختلف, به اقامتگاه تابستانی رضاخان اختصاص یافت, کاخ و کوشک هایی به مناسبت و ضرورت های گوناگون در جای جای این پهنه ی برتافته از درختان کهن و سپیدار و سرو, به فاصله ای از بازمانده بناهای قاجار سر برآورده که طی سالیان به چهارده کاخ کوچک و بزرگ, هرکدام به سبک و شیوه ای در معماری رسیده است.
حاج آقا رضا رفیع در خاطرات خود می نویسد:” من سعدآباد را از ابوالفتح سردار اعظم- پسر بانو عظمی خواهر ظلل السلطان به مبلغ چهارصد هزارتومان با مهر حاج آقا نورا… و کلباسی برای رضاخان سردار سپه خریداری کردم.
سعدآباد که من آن موقع خریداری کردم به این بزرگی نبود و وسعت آن هشت هزار متر کنار رودخانه با عمارت حالیه ملکه مادر بود. البته بعد از خریداری سعدآباد از سردار اعظم, تپه علی خان والی را از پدر سرتیپ والی به مبلغ هفت هزار تومان خریداری نمودم و این تپه همان تپه ای است که کاخ شهوند را رضا خان بر روی آن بنا کرد و مادر شاهپور عبدالرضا(عصمت دولتشاهی)در آن کاخ می نشست.
از باغ هایی که اراضی آنها داخل فضای مجموعه سلطنتی شد باغ آقامحمد جواد گنجه ای است که جزء جعفرآباد بود, از باغ امام جمعه هم مقدار زیادی داخل باغ سعدآباد شد و خانه های جنوبی سعدآباد که مربوط به دوره قاجار بود از نصیرالدوله خریداری گردید و در زمان پهلوی اول به عنوان سربازخانه سعدآباد مورد استفاده قرار می گرفت.سپس باغ های دیگری در اطراف سعدآباد از جمله باغ های سالار جنگ, سپهبد امان ا… میرزا, مستوفی الممالک,شکرا… قوام الدوله, همدم السلطنه خواهر مستوفی و محمود بدر خریداری و جزو سعدآباد گردید. رضا خان درآن زمان در میان درختان چنار سعدآباد چادری می زد و گاهی هم زیر آن پذیرایی می کرد.
سعدآباددر زمان پهلوی اول, سراسر باغ سلطنتی از رودخانهء دربند مشروب می شد و چون آب این رودخانه برای آبیاری مجموعه کافی نبود از دوازده رشته قنات های قدیمی و جدیدالاحداث استفاده گردید.
قناتهای باغ سعدآباد
1- هراش آب
2 – قنات قوام الدوله
3- قنات کاخ سنگی
4- قـــــات جعــــفرآبـــاد
5- قـــنات آب نـما
6- قنات کاخ سفید
7و8 – قنات های دفتر مخصوص
9- قنات جوادیه
10- قنات گلخانه
11- قنات کاخ شمس
12- قنات خوابگاه

درهای باغ سعدآباد
1- درب نظامیه که رضاخان بیشتر از این در وارد سعدآباد می شد.
2- درب زعفرانیه
3- درب خیابان دربند که محمدرضا پهلوی بیشتر از این در وارد کاخ می شد.
4- درب میدان دربند
5و6- دو درب در جعفرآباد
7- درب رودخانه
8- درب کاخ سفید

کاخ های مجموعه
هجده کاخ کوچک و بزرگ از دوره های قاجار و پهلوی در سعدآباد وجود دارند در سلسله گزارش های فرهنگی و گردشگری آتی به معرفی هریک از کاخ ها می پردازیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *